Ana Sayfa / Uygulamalı Felsefe / Tarihteki En Büyük 10 Filozof – 1: Aristoteles

Tarihteki En Büyük 10 Filozof – 1: Aristoteles

Aristoteles, felsefe kategorisindeki başka bir listenin de zirvesinde yer almıştı, bu listedeki sıralaması da sürpriz değil. Bununla birlikte Aristoteles’in mantıktan etik, siyaset, edebiyat hatta bilime kadar her şeyi anlayan ve eleştiren ilk yazılı sistemlerin sahibi olduğunu bilmelisiniz.

Çeviren: Şevki Işıklı

Var olan herhangi bir şeyin dört “nedeni” veya niteliği olduğu teorisini yani dört neden teorisini geliştirdi: Maddi neden, formel neden, gaye neden, fail neden. Bunun tartışmaya değmeyecek gibi göründüğü söylenebilir ancak listedekilerin klasik nedensellik üzerinde durması çok uzun sürmüştür. Aristoteles’ten bu yana tüm filozofların bu konuda söyleyecek bir şeyleri olduğunu söylemek yeterlidir. Kesinlikle söylenen, söylenebilir olan ve söylenebilecek olan her şey, Aristoteles’in sistemlerinden birine dayanır: Aristoteles’in fikirlerini kullanmadan ya da kullanmaya çalışmadan nedensellik tartışmak imkansızdır.

Aristoteles ayrıca Batı tarihinde evrendeki her şeyde bir hiyerarşi olduğunu iddia eden ilk kişidir. Doğa, onun gözlemlerine göre gereksiz hiçbir şey yapmamıştır. Doğada bir hiyerarşi vardır. Cansızlar, bitkiler, hayvanlar, insanlar vb. O, en üstte insanın yer aldığı 11 basamaklı bu yapıya “yaşam merdiveni” der. Orta Çağ Hristiyan teorisyenleri, insanın yanına Tanrı’yı da ekledikleri bu fikirle yol aldılar. Böylece Katolik melek hiyerarşisi, genelde saf Katolik inancı olarak öğretilir.

Doğa, gözlemlediği gibi gereksiz bir şey yapmadığı için, aynı şekilde, bu hayvan da o hayvandan ve aynı şekilde bitki ve hayvanlarla birlikte sorumludur. “Yaşam merdiveni” olarak adlandırılan, tepesinde insan olan on bir basamak var. Orta çağ Hristiyan teorisyenleri, meleklerle ve insanla birlikte Tanrı hiyerarşisine ekstrapolasyon yaparak, bu fikre dayanarak hareket etti. Bu nedenle, genellikle salt Katolik kavramı olarak düşünülen melez Katolik hiyerarşisi, İsa doğmadan önce yaşayan ve ölen Aristoteles’ten kaynaklanır.

Aslında Aristoteles, Orta Çağ batı dünyasında kullanılan klasik eğitim sisteminin tam kalbinde yer alır. Aristoteles’in soyut veya somut, modern felsefenin hemen hemen her alanında temel bir fikri, görüşü, öğretisi, keşfi vardır.

Etik ilkeleri, sadece iyi olmak yerine, iyiyi yapma kavramı üzerine kurulmuştur. Bir insan kibar, merhametli, hayırsever vb. olabilir ama bunu başkalarına yardım ederek kanıtlayana kadar iyiliği, dünya için kesinlikle hiçbir şey ifade etmez.

Elbette Aristoteles hakkında daha da devam edebiliriz ama bu liste yeterince uzadı. Kayda değer birçok söz vardır. Bu yüzden istediğiniz isimleri listeleyin.

Kaynak: listverse.com/february 19, 2011

Facebook Yorumlar

Bir yorum

  1. Avatar
    Halil İbrahim İşbilici

    Aristoteles ve fikirleri yüzyıllar geçmesine rağmen hala okunuyorsa bu O’nun sorgulama ve merak yeteneklerinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir